Cập nhật nhanh Kinh tế vĩ mô ngày 23/02/2026: THUẾ ĐỐI ỨNG CỦA CHÍNH QUYỀN TRUMP BỊ PHÁN QUYẾT VÔ HIỆU SONG TÍNH BẤT ĐỊNH CHÍNH SÁCH VẪN CHƯA HOÀN TOÀN CẢI THIỆN

Ngày 20/02/2026, Tòa án Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ (Tòa án) đã ban hành phán quyết vô hiệu hóa cơ sở pháp lý của chế độ thuế quan toàn cầu do cơ quan hành pháp thiết lập thông qua Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Chúng tôi cho rằng điều này không làm suy yếu chủ nghĩa bảo hộ, vốn có xu hướng gia tăng ở những năm gần đây, mà thay vào đó là đánh dấu bước chuyển đổi rủi ro sang một hình thái phức tạp và khó lường hơn đối với bức tranh kinh tế vĩ mô toàn cầu.

Tổng quan về quyết định của Tòa án:

• Việc IEEPA được sử dụng để ban hành thuế toàn cầu được đánh giá là không phù hợp với cơ sở hiến pháp và Tòa án ra quyết định vô hiệu các khoản thu thuế quan của Chính phủ của Tổng thống Trump áp lên hàng hóa các nước.
• Các khoản thu từ mức thuế đối ứng áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ (ước tính khoảng 132 – 175 tỷ USD) sẽ phải hoàn trả – doanh nghiệp phải chủ động nộp đơn khiếu nại hành chính trong vòng 180 ngày.

Phản ứng của Chính quyền Trump:

• Nhà trắng công bố áp dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974 (mất cân bằng cán cân thanh toán) để áp thuế bổ sung 15% trên toàn cầu so với mức thuế đối thiểu 10% trước đó; duy trì mức thuế tổng quát ở mức 13,7%.
• Tuy nhiên, mức thuế áp dụng theo Mục 122 có giới hạn thời gian 150 ngày (trừ khi được kéo dài thông qua quyết định tại Quốc Hội) – trong khi Chính quyền Trump đẩy nhanh các cuộc điều tra theo Mục 232 (an ninh quốc gia) và Mục 301 (hành vi thương mại không công bằng) để chuyển đổi các mức thuế tạm thời thành vĩnh viễn.
• Ngoài các khoản thuế áp dụng trên diện rộng, Chính quyền Trump duy trì áp lực thông qua các mức thuế đặc biệt áp dụng cho các ngành hàng chiến lược như Chip AI, thép & nhôm, ô tô & linh kiện, đồ gia dụng, gỗ & nội thất và sản phẩm Trung Quốc nói chung.

 NHẬN ĐỊNH CỦA ACBS:

• Quá trình phân mảnh trong hoạt động giao thương giữa các khối kinh tế bị đẩy nhanh.
• Bên cạnh đó, phán quyết vô hiệu của Tòa án cũng không thể nhanh chóng làm thay đổi cục diện về bối cảnh vĩ mô tại Hoa Kỳ (tăng trưởng GDP giảm tốc trong khi lạm phát dai dẳng) khi quá trình hoàn thuế có thể sẽ kéo dài hơn dự kiến do thủ tục hành chính.
• Ở một diễn biến khác, tính bất định về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ dự kiến sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng sang mô hình “sản xuất tại chỗ cho tiêu thụ tại chỗ” (local-for-local) cùng mạng lưới sản xuất linh hoạt – một hình thái mới dựa trên nền tảng của “Trung Quốc + N”.
• Trong đó, Việt Nam dù vẫn chưa đạt được thỏa thuận thương mại với Hoa Kỳ theo IEEPA song điều này lại giúp giảm mức thuế đối ứng từ 20% về mức 15% mà Hoa Kỳ vừa công bố.
• Các ngành dự kiến hưởng lợi nhờ những thay đổi về chính sách này bao gồm: các doanh nghiệp xuất khẩu (dệt may, thủy sản, gỗ,…), các doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp, vận tải hàng hóa.