Khách hàng cá nhân
Khách hàng tổ chức
Cập nhật nhanh: Thuế quan theo Mục 301 và các tác động đối với Việt Nam
15/09/2026 - 9:55:12 Sáng- Năm 2026 chứng kiến sự chuyển dịch về cơ sở pháp lý trong chính sách thuế quan của Mỹ, song định hướng chiến lược cốt lõi vẫn không hoàn toàn thay đổi. Việc Tối cao Pháp viện bác bỏ việc sử dụng Luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) làm căn cứ áp thuế khẩn cấp đã buộc Mỹ phải áp dụng Điều 122 như một giải pháp quá độ trong 150 ngày. Ngay sau đó, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã chủ động khởi xướng các vụ việc riêng biệt theo Mục 301 dựa trên các hồ sơ chứng cứ hành chính độc lập.
- Cách tiếp cận theo từng hồ sơ riêng biệt này đặt ra thách thức lớn với Việt Nam khi các động thái pháp lý liên quan đến lao động cưỡng bức, điều tra dư thừa công suất và vụ sở hữu trí tuệ có thể được đàm phán, điều chỉnh hoặc tranh tụng độc lập. Việc đạt được miễn trừ hay nới lỏng ở một quy trình tố tụng đơn lẻ sẽ không giúp khép lại các vụ việc còn lại. Bối cảnh này càng trở nên phức tạp khi Mỹ vẫn duy trì khả năng áp dụng song song Mục 232, các biện pháp tự vệ và các công cụ phòng vệ thương mại thông thường bên cạnh Mục 301.
- Mức thuế 12,5% liên quan đến lao động cưỡng bức có hiệu lực từ ngày 24/07 tuy đáng chú ý nhưng phạm vi tác động thực tế hẹp hơn so với những gì bản thân con số thể hiện. Nhiều dòng sản phẩm công nghệ chủ chốt và các mặt hàng đã thuộc một số biện pháp Mục 232 được miễn trừ, khiến gánh nặng trực tiếp tập trung nhiều hơn vào dệt may, giày dép, túi xách, đồ chơi, thủy sản và một số nhóm hàng tiêu dùng. Vị thế của Việt Nam cũng tương đối bất lợi hơn Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia — các quốc gia được áp mức 10% và có cơ chế hạn ngạch thuế quan (TRQ) đối với hàng dệt may nhờ gắn liền với nguồn nguyên liệu đầu vào từ Mỹ.
- Bức tranh thực tế đằng sau con số tăng trưởng xuất khẩu lại có phần kém lạc quan hơn. Trong 8T2026, xuất khẩu tăng 22,4% lên 374,84 tỷ USD, nhưng nhập khẩu tăng tới 35,3% lên 395,30 tỷ USD, khiến cán cân thương mại chuyển từ thặng dư 14,02 tỷ USD cùng kỳ năm trước sang thâm hụt 20,46 tỷ USD. Cùng kỳ, thặng dư của khu vực FDI giảm từ 32,07 tỷ USD xuống 10,14 tỷ USD, trong khi thâm hụt của khu vực trong nước tăng từ 18,08 tỷ USD lên 30,60 tỷ USD. Nói cách khác, chu kỳ hiện tại chủ yếu do công nghệ và khu vực FDI dẫn dắt, trong khi nhóm sản xuất trong nước, thâm dụng lao động yếu hơn đáng kể.
- Do đó, rủi ro chính sách tiếp theo không nằm ở bản thân các mức thuế hiện tại, mà dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến cấu trúc hoạt động sản xuất tại Việt Nam. Trong 12 tháng gần nhất tính đến tháng 8/2026, Việt Nam nhập khoảng 78,7 tỷ USD hàng điện tử từ Trung Quốc và xuất khoảng 54,7 tỷ USD hàng điện tử sang Hoa Kỳ; hai dòng chảy này lần lượt tăng khoảng 73% và 62% so với 12 tháng trước. Nhóm hàng máy móc cũng ghi nhận xu hướng tương tự với tốc độ chậm hơn. Đây là các hành lang thương mại cốt lõi tạo nên thành công công nghiệp của Việt Nam, nhưng đồng thời cũng là trọng tâm trong chiến dịch siết chặt quy tắc xuất xứ của Mỹ. Lợi thế cạnh tranh bền vững của Việt Nam phải đến từ năng lực chuyển hóa giá trị thực tế, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và chuỗi cung ứng minh bạch có thể kiểm toán — thay vì chỉ phụ thuộc vào công đoạn lắp ráp cuối cùng.
