Giao dịch thỏa thuận là gì? 3+ Điều nhà đầu tư F0 cần biết

Khi tham gia thị trường chứng khoán, bên cạnh phương thức khớp lệnh phổ biến, nhiều nhà đầu tư cũng quan tâm đến một hình thức khác: giao dịch thỏa thuận. Vậy giao dịch thỏa thuận là gì? Quy trình thực hiện giao dịch thỏa thuận diễn ra như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, quy trình và ý nghĩa của giao dịch thỏa thuận để áp dụng hiệu quả trong quá trình đầu tư.

1. Khái niệm và đặc điểm chung của giao dịch thỏa thuận

Giao dịch thỏa thuận là hình thức mà bên mua và bên bán tự thương lượng với nhau về các điều kiện như giá, khối lượng và phương thức thanh toán, sau đó thông báo và cung cấp chứng từ đặt lệnh cho công ty chứng khoán để thực hiện lệnh. Nếu chưa có đối tác cụ thể, nhà đầu tư có thể nhờ công ty chứng khoán hỗ trợ tìm kiếm thông qua việc đăng quảng cáo chào mua hoặc chào bán. Khi hai bên đạt được thỏa thuận, theo yêu cầu của khách hàng, công ty chứng khoán sẽ thay mặt nhà đầu tư thực hiện giao dịch.

Giao dịch thỏa thuận diễn ra trong toàn bộ thời gian giao dịch (trừ giờ nghỉ trưa từ 11h30 đến 13h00) và chỉ có hiệu lực trong ngày. Giá giao dịch phải nằm trong biên độ cho phép của phiên hôm đó. Tuy nhiên, nhà đầu tư không được thực hiện giao dịch thỏa thuận vào ngày đầu tiên niêm yết hoặc đăng ký giao dịch của cổ phiếu hay chứng chỉ quỹ.

Lệnh thỏa thuận đã thực hiện trên hệ thống không thể hủy. Trường hợp công ty chứng khoán nhập sai lệnh, họ có thể sửa nếu xuất trình được lệnh gốc và được sự đồng ý từ cả đối tác và Sở Giao dịch Chứng khoán.

Lưu ý: Giá trị giao dịch theo phương thức thỏa thuận không được dùng để tính các chỉ số như VN-Index, HNX-Index hay UPCoM-Index.

Từ định nghĩa trên, có thể rút ra một số đặc điểm của giao dịch thỏa thuận như sau:

• Giao dịch thỏa thuận tuân theo các điều kiện cơ bản tương tự như giao dịch khớp lệnh, bao gồm tỷ lệ sở hữu và các yêu cầu pháp lý liên quan.
• Việc thực hiện giao dịch thỏa thuận phải đảm bảo trong giới hạn pháp luật, nhằm tránh các hành vi thao túng hoặc làm giá cổ phiếu.
• Tuỳ theo từng sàn, lệnh giao dịch thỏa thuận chỉ được chấp nhận khi đạt khối lượng tối thiểu:
  • Sàn HOSE: 20.000 cổ phiếu hoặc chứng chỉ quỹ.
  • Sàn HNX: 5.000 cổ phiếu và 1.000 trái phiếu.
  • UPcom: không quy định khối lượng tối thiểu cho giao dịch thỏa thuận.

2. Quy trình thực hiện giao dịch thỏa thuận

Trong giao dịch thỏa thuận chứng khoán, nhà đầu tư có thể thực hiện theo hai cách phổ biến, tùy thuộc vào việc đã xác định được đối tác hay chưa:

Trường hợp 1 – Nhà đầu tư đã có đối tác giao dịch

• Bên mua và bên bán thỏa thuận về giá cả, khối lượng, phương thức thanh toán và các điều kiện giao dịch khác.

• Hai bên thông báo kết quả thỏa thuận cho công ty chứng khoán của mình.

• Sau khi hoàn tất, cả hai bên sẽ thông báo và cung cấp chứng từ đặt lệnh để công ty chứng khoán nhập lệnh và hệ thống sẽ ghi nhận kết quả khớp lệnh.

Trường hợp 2 – Nhà đầu tư chưa có đối tác cụ thể

• Nhà đầu tư có thể yêu cầu đặt lệnh quảng cáo cho công ty chứng khoán nhập lệnh chào mua hoặc chào bán vào hệ thống.

• Lệnh này sẽ hiển thị để các nhà đầu tư khác tham khảo và liên hệ nếu có nhu cầu phù hợp.

• Khi đạt được thỏa thuận, khi nhà đầu tư yêu cầu công ty chứng khoán sẽ tiến hành nhập lệnh chính thức để hoàn tất giao dịch.

3. Quy định giao dịch thỏa thuận ở 2 sàn HSX và HNX

Mặc dù cùng áp dụng cơ chế giao dịch thỏa thuận, nhưng HOSE và HNX lại có những khác biệt nhất định về quy mô khối lượng, bước giá hay thời gian giao dịch. Việc nắm rõ các quy định riêng của từng sàn sẽ giúp nhà đầu tư chủ động hơn khi muốn thực hiện giao dịch ngoài khớp lệnh thông thường. Dưới đây là các quy định cụ thể bạn cần lưu ý:

4. Giải đáp các câu hỏi về giao dịch thỏa thuận

Dù không quá phổ biến với nhà đầu tư cá nhân, nhưng giao dịch thỏa thuận vẫn thường xuyên xuất hiện trên thị trường. Dưới đây là giải đáp chi tiết 4 thắc mắc phổ biến mà nhà đầu tư thường gặp khi chọn giao dịch bằng hình thức này:

Câu hỏi 1: Cần lưu ý gì khi thực hiện giao dịch thỏa thuận

Một số điểm quan trọng nhà đầu tư cần lưu ý khi giao dịch thỏa thuận:

• Giao dịch cần tuân thủ khối lượng giao dịch tối thiểu hoặc tối đa theo quy định, tránh vi phạm quy chế giao dịch.
• Lệnh thỏa thuận chỉ có hiệu lực trong ngày và không thể hủy sau khi đặt.
• Cổ phiếu, chứng chỉ quỹ không được giao dịch thỏa thuận trong ngày đầu tiên niêm yết.
• Nếu xảy ra sai sót trong việc nhập lệnh, nhà đầu tư có thể yêu cầu chỉnh sửa nhưng phải xuất trình lệnh gốc và được sự chấp thuận của các bên liên quan.

Câu hỏi 2: Xem giao dịch thỏa thuận ở đâu?

Cách xem thông tin giao dịch thỏa thuận trên phần mềm ACBS Smart:

Bước 1: Mở bảng điện  ACBS Smart và truy cập vào giao diện chính.

Bước 2: Chọn mục “thỏa thuận”. Tại đây, hệ thống sẽ hiển thị các mã có giao dịch thỏa thuận trên sàn HSX và HNX, bao gồm: số lệnh khớp, giá trị giao dịch, tỷ lệ dư mua – dư bán…

Câu hỏi 3: Trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ có thể thực hiện giao dịch thỏa thuận theo phương thức nào?

Theo Thông tư 30/2023/TT-BTC, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ được giao dịch theo phương thức thỏa thuận trên hệ thống của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Hai bên sẽ tự thỏa thuận nội dung giao dịch, sau đó nhập và xác nhận lệnh trên hệ thống.

Có 2 hình thức giao dịch thỏa thuận gồm:

• Thỏa thuận điện tử: Nhập lệnh chào mua/bán trực tiếp trên hệ thống và chọn lệnh đối ứng để giao dịch.
• Thỏa thuận thông thường: Hai bên tự thỏa thuận trước và báo cáo kết quả lên hệ thống để xác lập giao dịch.

Câu hỏi 4: Khi tổ chức giao dịch trái phiếu doanh nghiệp theo phương thức giao dịch thỏa thuận cần đảm bảo nguyên tắc nào?

Theo Thông tư 120/2020/TT-BTC, giao dịch chứng khoán được thực hiện theo hai phương thức: khớp lệnh tập trung và giao dịch thỏa thuận.

Trong đó, giao dịch thỏa thuận diễn ra khi các bên tự thống nhất điều kiện giao dịch và thực hiện qua hệ thống của Sở giao dịch chứng khoán. Phương thức này đảm bảo tính linh hoạt, không cần tuân theo ưu tiên về giá hay thời gian như khớp lệnh tập trung.

Tóm lại, hiểu rõ giao dịch thỏa thuận là gì sẽ giúp nhà đầu tư chủ động hơn trong việc lựa chọn phương thức giao dịch phù hợp, đặc biệt khi cần mua bán với khối lượng lớn hoặc theo mức giá thỏa thuận. Dù không phổ biến với nhà đầu tư cá nhân, nhưng đây lại là công cụ hữu ích trong nhiều tình huống đặc biệt trên thị trường. Việc trang bị kiến thức đầy đủ về giao dịch thỏa thuận không chỉ nâng cao hiệu quả đầu tư mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trong từng quyết định.

Nếu bạn đang tìm kiếm một nền tảng giao dịch uy tín để bắt đầu, hãy Mở tài khoản tại ACBS ngay hôm nay. Liên hệ Hotline 028.7303.7979 hoặc Fanpage Chứng khoán ACB – ACBS để được hỗ trợ tận tình!